Kriptografi & Matematik•7 dk okuma•

Passphrase Nedir? Diceware Yöntemi ile Parola Üretimi

Diceware zarı ile kelime bazlı parola oluşturma mantığı, EFF kelime listesi ve akılda kalıcı yüksek entropili passphrase rehberi.

Passphrase Nedir?

Geleneksel bir şifre (password) harf, rakam ve sembollerden oluşan rastgele bir karakter dizisidir (kX9#mQ2$vL8!). Bir Passphrase ise birden fazla tam kelimenin aralarına ayırıcılar konularak bir araya getirilmesiyle oluşan uzun bir parola cümlesidir (örnek: kestane-yelken-firtina-pusula).

Ünlü siber güvenlik karikatürü XKCD #936 ("Correct Horse Battery Staple"), passphrase mantığının temelini mükemmel açıklar: Karakter karmaşası insan için hatırlanması zor ama bilgisayar için kırılması kolaydır; oysa 4-5 rastgele kelimeden oluşan bir passphrase insan için kolayca görselleştirilebilir ama bilgisayar için kaba kuvvetle kırılması imkansızdır.


Diceware Yöntemi Nedir?

Diceware, 1995 yılında Arnold Reinhold tarafından icat edilen ve kriptografik rastgelelik için gerçek fiziksel zarlar kullanan bir parola üretim protokolüdür:

  1. Elinize 6 yüzlü standart bir zar alırsınız ve 5 kez atarsınız (örneğin: 4, 3, 1, 5, 2).
  2. Bu 5 basamaklı sayı (43152), önceden hazırlanmış 7.776 kelimelik resmi Diceware kelime listesinde aranır.
  3. Karşılık gelen kelime (örneğin yelken) not edilir.
  4. Bu işlem 4 ila 6 kelime elde edilene kadar tekrarlanır.

Neden 7.776 kelime? Çünkü 65=7.7766^5 = 7.776. Beş zar atışı, kelime listesindeki her bir kelimenin eşit olasılıkla (1/77761 / 7776) seçilmesini matematiksel olarak garanti eder.


EFF Large Wordlist ve Türkçe Sözlük Standartları

Electronic Frontier Foundation (EFF), 2016 yılında eski Diceware listesindeki yazımı zor veya arkaik kelimeleri ayıklayarak EFF Large Wordlist adını verdiği 7.776 kelimelik modern listeyi yayınladı (CC BY 3.0).

Sitemizdeki Passphrase Oluşturucu, İngilizce için bu resmi EFF listesini; Türkçe için ise imla kılavuzundan özenle taranmış, argo ve küfür içermeyen, 4 ila 8 harfli 4.096 kelimelik temiz Türkçe sözlüğü kullanır. Zar yerine kelimeleri tarayıcının kriptografik olarak güvenli rastgele sayı üreteciyle (crypto.getRandomValues) seçer.

  • EFF Listesinde Her Kelimenin Entropisi: log⁡2(7776)≈12.92\log_2(7776) \approx 12.92 bit
  • 4.096 Kelimelik Türkçe Listede Her Kelimenin Entropisi: log⁡2(4096)=12.0\log_2(4096) = 12.0 bit

Kaç Kelime Seçmelisiniz?

  • 3 Kelime (36-39 bit): Düşük güvenlikli yerel cihaz kilitleri için uygundur.
  • 4 Kelime (48-52 bit): Günlük web oturumları ve e-posta hesapları için yeterlidir.
  • 5 Kelime (60-65 bit): Şifre yöneticisi ana parolası (Master Password) için mükemmel denge.
  • 6-7 Kelime (72-90 bit): Saldırganın çevrimdışı deneme yapabildiği disk şifreleme (BitLocker / LUKS) ve kripto para cüzdanları için.

Passphrase Kullanım İpuçları

  • Kelimeleri rastgelelik seçsin: Kendi uydurduğunuz bir cümle ("benimkopegim2024") rastgele seçilmiş kelimelerden çok daha zayıftır; saldırı sözlükleri yaygın ifadeleri, şarkı sözlerini ve alıntıları içerir.
  • Sonucu "daha güzel" olsun diye değiştirmeyin: Kulağa hoş gelene kadar kelime değiştirmek rastgeleliği azaltır.
  • Ayırıcı ve büyük harf isteğe bağlıdır: Gücün büyük kısmı kelime sayısından gelir; rakam veya büyük harf eklemek yalnızca birkaç bit katar.
  • Güvenle saklayın: Passphrase'i ana parolanız olarak kullanın, diğer tüm şifreleri bir şifre yöneticisinde tutun.

Güçlü Parolanızı Hemen Oluşturun

Cihazınızın Web Crypto motoruyla sıfır log ve sıfır veri transferi.

Şifre Oluşturucuya Git →