Kriptografi & Matematik•9 dk okuma•

Şifre Entropisi Nedir? Bit Cinsinden Parola Gücü Nasıl Hesaplanır?

Bilgi teorisi, Claude Shannon entropi formülü, karakter havuzları ve şifre kırılma süresi hesaplama matematiği.

Bilgi Teorisinde Parola Entropisi Nedir?

Kriptografide ve bilişim güvenliğinde entropi, bir şifrenin bir saldırgan için ne kadar tahmin edilemez ve rastgele olduğunun ölçüsüdür. Entropi birimi bit olarak ifade edilir.

Bir parolanın EE bit entropiye sahip olması demek, bir saldırganın kaba kuvvetle (brute-force) tüm olasılıkları tüketebilmek için 2E2^E adet deneme yapması gerektiği anlamına gelir. Ortalama olarak doğru şifreyi bulmak ise bu alanın yarısını (2E−12^{E-1}) denemeyi gerektirir.


Temel Formül ve Matematiksel İspat

Bir parolanın uzunluğu LL ve her bir karakterin seçildiği havuzun boyutu NN olsun:

E=L×log⁡2(N)E = L \times \log_2(N)

Yaygın karakter havuzu boyutları (NN):

  • Yalnızca rakamlar (0-9): N=10  ⟹  log⁡2(10)≈3.322 bit/karakterN = 10 \implies \log_2(10) \approx 3.322 \text{ bit/karakter}
  • Küçük harfler (a-z): N=26  ⟹  log⁡2(26)≈4.700 bit/karakterN = 26 \implies \log_2(26) \approx 4.700 \text{ bit/karakter}
  • Büyük + Küçük harfler (A-Za-z): N=52  ⟹  log⁡2(52)≈5.700 bit/karakterN = 52 \implies \log_2(52) \approx 5.700 \text{ bit/karakter}
  • Alfasayısal (A-Za-z0-9): N=62  ⟹  log⁡2(62)≈5.954 bit/karakterN = 62 \implies \log_2(62) \approx 5.954 \text{ bit/karakter}
  • Tam ASCII (Harf + Rakam + 32 Sembol): N=94  ⟹  log⁡2(94)≈6.555 bit/karakterN = 94 \implies \log_2(94) \approx 6.555 \text{ bit/karakter}

Bu formül yalnızca her karakter rastgele ve bağımsız seçildiğinde (CSPRNG tabanlı bir oluşturucunun yaptığı gibi) geçerlidir. Yaz2024! gibi insan tarafından seçilmiş bir şifre aynı karakter türlerini kullansa da öngörülebilir bir kalıba uyduğu için gerçek entropisi çok daha düşüktür.

Örnek Hesaplama

12 karakterlik tam ASCII bir şifre: E=12×log⁡2(94)≈12×6.555=78.66 bitE = 12 \times \log_2(94) \approx 12 \times 6.555 = 78.66 \text{ bit}

Bu şifre için toplam anahtar uzayı: 278.66≈4.76×1023 kombinasyon2^{78.66} \approx 4.76 \times 10^{23} \text{ kombinasyon}


Donanım Gücü ve Kırılma Süresi Hesaplama

Kırılma süresini doğru hesaplayabilmek için saldırganın elindeki hesaplama gücünü bilmek gerekir:

  1. Hızlı Hash'e Çevrimdışı Saldırı (NTLM / MD5): Tek bir üst seviye GPU saniyede 100 milyar (101110^{11}) mertebesinde hızlı hash deneyebilir; birden fazla GPU'lu sistemler bu hızı katlar.
  2. Yavaş Anahtar Türetme Fonksiyonuna Çevrimdışı Saldırı (Argon2id / bcrypt): Bellek-yoğun (memory-hard) algoritmalar GPU paralelleştirmesini zorlaştırır. Parametrelere bağlı olarak saniyede yalnızca 10.000 (10410^4) civarı deneme yapılabilir.
  3. Web Oturumu (Online Brute-force): Web uygulamaları genellikle IP başına rate-limiting uygular. En agresif kısıtlanmamış senaryoda bile saniyede en fazla 100 istek (10210^2) yapılabilir.

Kırılma Süresi Tablosu (en kötü durum: saniyede 101110^{11} denemeyle tüm alanın taranması)

  • 40 bit: 240/1011≈112^{40} / 10^{11} \approx 11 saniye (Anında kırılır)
  • 55 bit: 255/1011≈1002^{55} / 10^{11} \approx 100 saat (yaklaşık 4 gün)
  • 65 bit: 265/1011≈11.72^{65} / 10^{11} \approx 11.7 yıl
  • 80 bit: 280/1011≈383.0002^{80} / 10^{11} \approx 383.000 yıl (Kırılması pratik olarak imkansız)
  • 100 bit: 2100/1011≈4002^{100} / 10^{11} \approx 400 milyar yıl (Kozmolojik ölçekte güvenli)

Saldırgan ortalamada bu sürelerin yarısında başarılı olur. Her ek bit işi iki katına çıkardığı için şifreyi uzatmak gücü artırmanın en etkili yoludur.

Güçlü Parolanızı Hemen Oluşturun

Cihazınızın Web Crypto motoruyla sıfır log ve sıfır veri transferi.

Şifre Oluşturucuya Git →